Region & Ludzie.

Mazury.

Mazury,    położone    w    północnowschodniej    części    Rzeczypospolitej    Polskiej    nie stanowią   jednoznacznie   określonego   obszaru.   Ogólnie   przyjmuje   się,   że   Mazury stanowi   sześciokąt   Ełk,   Pisz,   Szczytno,   Nidzica,   Mrągowo,   Węgorzewo,   Olecko. Obejmuje    zatem    Pojezierze    Mazurskie    z    Giżyckiem    i    Mikołajkami    w    centrum, Puszczą     Piską     na     południu     i     Puszczą     Borecką     na     północnym     wschodzie. Pierwotnie    obszar    ten    był    zamieszkały    przez    pruskie    plemiona    Jaćwięgów i Galindów.    Nazwa    Mazury    ma    etnograficzne    pochodzenie    i    wywodzi    się    od przybyszów   z   położonego   na   południu   Księstwa   Mazowieckiego,   które   w   1526   r. zostało    przyłączone    do    Polski.    Od    XIII    w.,    wraz    z    początkiem    chrystianizacji Mazury    stały    się    częścią    Państwa    Krzyżackiego.    Po    jego    samorozwiązaniu    się w 1525   r.   Mazury   należały   do   Księstwa   (następnie   Królestwa)   Prus   a   następnie stanowiły    istotną    część    prowincji    Prusy    Wschodnie    w    Rzeszy    Niemieckiej.    Od 1945   r.   Mazury   znajdują   się   w   granicach   Rzeczypospolitej   Polskiej.   Bardzo   często całość     województwa     warmińsko-mazurskiego,     w     tym     Warmia     ze     stolicą w Olsztynie, a nawet Lidzbark Warmiński, nazywane są błędnie Mazurami. 
W   dziale   Region   &   Ludzie   kryje   się   pełna   wiadomości   podróż   na   Mazury,   w   północnowschodni   region   Rzeczypospolitej Polskiej.   W   krótkich,   hasłowych   wiadomościach   informujemy   o   niezwykłościach   regionu,   faktach   historycznych,   zabytkach i wielu   innych   kwestiach.   Poza   tym   znajdą   Państwo   tutaj   informacje,   które   mogą   się   Państwu   przydać   podczas   pobytu w regionie.
Foto: Pixabay

Jeziora i rzeki.

Mazury,   ale   także   stosunkowo   mniejsza   Warmia   w   zachodniej   części   regionu,   jest znana     z     wyjątkowego     krajobrazu,     lasów     i     niezliczonych     jezior.     Pojezierze Mazurskie    jest    nazywane    Krainą    Tysiąca    Jezior,    chociaż    znajdą    Państwo    tutaj prawie   trzy   razy   tyle   jezior   o   powierzchni   ponad   jednego   hektara.   Stolicą   regionu jest     warmiński     Olsztyn     mający     w     swoich     granicach     administracyjnych     jedenaście    jezior.    Największym    jeziorem    są    Śniardwy    (114    km²),    zaś    drugim w kolejności   Mamry   o   powierzchni   104   km².   Ok.   40%   Pojezierza   stanowią   obszary chronione. Akweny     są     powszechnie     bogate     w     ryby.     Najbardziej     znanymi     wśród     ryb słodkowodnych   są   sandacze,   sieje   i   okonie.   Wiele   jezior   jest   połączonych   ze   sobą, dzięki   czemu   są   chętnie   wykorzystywane   do   spływów   kajakowych.   Szczególnie lubiane   przez   wodniaków   są   rzeki   Łyna,   łącząca   się   z   Pregołą   i   wpływająca   do   do Morza    Bałtyckiego    oraz    Krutynia,    o    długości    blisko    100    km    i    mająca    status rezerwatu. Na   Mazurach   można   wziąć   udział   w   zorganizowanym   spływie   lub   samodzielnie wypożyczyć   kajak   i   we   własnym   tempie   odkrywać   przyrodę.   Kajak   lub   kanadyjkę można    wypożyczyć    w    wielu    miejscowościach    położonych    nad    wodą.    Karta pływacka   nie   jest   wymagana.   Szczególną   atrakcję   stanowi   Kanał   Elbląski,   łączący     Ostródę,   Iławę   i   Elbląg.   Jest   on   pomnikiem   techniki   i   jedyną   konstrukcją   tego rodzaju na świecie, Aby   połączyć   te   miasta   i   ich   jeziora   z   Zalewem   Wiślanym,   Georg   Steenke   stworzył w     połowie     XIX     w.     pięć     pochylni,     które     na     platformach     przenoszą     statki pokonujące różnicę 99 metrów wysokości.
Pochylone platformy Kanału Elbląskiego, widziane od dołu. (Foto: Wikipedia, Wsombeck)
Początek strony Początek strony Początek strony Początek strony

Regionalne specjały.

Prawdziwą     kuchnię     regionalną     można     niestety     bardzo     rzadko     znaleźć     na Mazurach.     Jeżeli     już     to,     w     domach     i     lokalach     należących     do     rodzin zamieszkujących    region    od    czasów    przed    1945    rokiem.    Pod    tajemniczymi nazwami,   które   znajdą   Państwo   w   kartach   dań   kryją   się   standardy   kuchni   polskiej mające   uchodzić   za   mazurskie   lub   warmińskie   specjały.   Pomimo   tego   można   ich spróbować,   jeżeli   są   przyrządzane   z   własnych   produktów.   Na   Mazurach   i   Warmii, które     nie     były     szczególnie     bogatymi     regionami     gotowano     zawsze     prosto i skromnie.      Do      najbardziej      znanych      potraw      należą      klopsy      królewieckie z kaparami, czernina, placki kartoflane i flaki. Powojenni   przybysze   ze   wschodniej   i   centralnej   Polski   przywieźli   ze   sobą   własne potrawy,   wśród   nich   pierogi   i   barszcz.   W   lecie   chętnie   podawana   jest   przez   nich zimna zupa z buraków z jogurtem i surowymi warzywami, czyli chłodnik.
Klops królewiecki Foto: Pixabay
Początek strony Początek strony

Wędkowanie na Mazurach.

Jako   urlopowicze   mogą   Państwo   wędkować   przez   6   tygodni   w   roku   bez   karty wędkarskiej.   Konieczne   jest   jednak   posiadanie   ważnego   zezwolenia,   które   można nabyć    u    właściela    lub    dzierżawcy    akwenu.    W    przeciwnym    razie    muszą    się Państwo   liczyć   z   dotkliwymi   karami.   Aby   pływać   łódką   z   silnikiem   o   mocy   do   6   KM nie   muszą   Państwo   posiadać   patentu   motorowodnego,   nie   wolno   jednak   pływać nimi w nocy. Na obszarach chronionych wędkowanie jest oczywiście zabronione.
Wędkarz Foto: Pixabay

Jazda na rowerze.

W   regionie   jest   coraz   więcej   miejsc,   w   których   można   wypożyczyć   rower.   Najlepiej jest   oczywiście   przyjechać   z   własnym   rowerem.   Popularnością   cieszą   się   także firmy   organizujące   wycieczki   rowerowe   z   przewodnikiem.   Rower   musi   posiadać przynajmniej   białą   lub   żółtą   lampę   przednią,   czerwony   odblask   z   tyłu,   hamulce   i dzwonek,   który   nie   straszy   ludzi.   Początkującym   można   w   szczególności   polecić szlak Green Velo , którego trasy są cały czas wydłużane i szczegółowo opisywane.
Początek strony Początek strony
Wieczór nad jeziorem Foto: Pixabay

Żeglarstwo.

Aby   kierować   jachtem   o   długości   do   7,5   m   kadłuba   nie   jest   wymagany   patent żeglarski.   W   praktyce   będzie   on   jednak   zawsze   wymagany,   gdy   zechcą   Państwo wypożyczyć    żaglówkę.    Najlepsze    i    najbardziej    urozmaicone    szlaki    żeglarskie znajdują    się    na    Pojezierzu    Mazurskim.    Rejs    można    zacząć    np.    w    Giżycku i zakończyć   w   Węgorzewie.   Przed   wyruszeniem   w   drogę   warto   dowiedzieć   się, gdzie    występują    ewentualne    mielizny,    w    szczególności    na    jez.    Śniardwy,    oraz sprawdzić,   gdzie   trzeba   będzie   położyć   maszt.   Spożywanie   alkoholu   podczas   rejsu oraz   schodzenie   na   wyspy   jest   zabronione.   Na   pokładzie   trzeba   mieć   co   najmniej jedno   koło   ratunkowe,   jeden   pagaj   i   po   jednej   kamizelce   ratunkowej   dla   każdego członka załogi. Nie ma jednak obowiązku, aby żeglować w kapoku.
Początek strony Początek strony
Rejs jachtem na Mazurach Foto: Pixabay

Zabytki.

Mazury    i    Warmia    to    nie    tylko    jeziora    i    lasy,    ale    także    liczne    pozostałości architektoniczne     po     blisko     800     latach     europejskiej     historii     regionu.     Zakon Krzyżacki   zbudował   sieć   zamków,   aby   zarządzać   zdobytym   terenem.      Najbardziej imponującym   jest   odbudowany   ze   zniszczeń   ostatniej   wojny   zamek   w   Malborku, dawna   stolica   Państwa   Zakonnego   i   największy   kompleks   zamkowy   na   świecie.     Ponadto   warto   zobaczyć   zamki   m.   in.   w   Lidzbarku   Warmińskim,   Olsztynie   (na którym przebywał Mikołaj Kopernik), Nidzicy i Kętrzynie. Z   czasów   zakonnych   pochodzą   także   liczne   kościoły   i   ratusze   zbudowane   z   cegły, m.   in.   w   Morągu,   Pasłęku   i   Malborku   oraz   bazylika   św.   Jakuba   w   Olsztynie,   kościół we   Fromborku   czy   odbudowana   świątynia   w   Braniewie.   Szczególnie   imponujące są   barokowe   kościoły   na   kontrreformacyjnej   Warmii,   a   przede   wszystkim   okazała świątynia w Świętej Lipce, która znajduje się jednak już na Mazurach. Prowincja   Prusy   Wschodnie   była   obszarem   rolniczym,   nazywanym   Spichlerzem Rzeszy,     na     którym     gospodarowali     drobni     i     średni     rolnicy     oraz     prawdziwi latyfundyści.    Z    tego    okresu    pochodzi    wiele    pałaców    i    zamków,    np.    zamek w Drogoszach,       zaprojektowany       jako       rezydencja       dla       króla       pruskiego podróżującego   po   swoich   włościach,   rezydencja   szlachecka   rodziny   von   Lehndorff w   Sztynorcie   nad   jez.   Mamerki   czy   też   ruiny   najpiękniejszych   zamków   regionu     w Kamieńcu    i    Słobitach.    Niektóre    pałace    zostały    poddane    starannej    renowacji przez   nowych   właścicieli   i   są   współcześnie   z   powodzeniem   użytkowane   przez   ich właścicieli,   jak   np.   Galiny   czy   Nakomiady.   Część   wyposażenia   pałaców   i   malowidła znajdują się w muzeach, np. na zamkach w Olsztynie, Kętrzynie i Morągu. Chociaż   wiele   miasteczek   zostało   dotkliwie   zniszczonych   w   ostatnich   miesiącach drugiej    wojny    światowej    wiele    z    nich    zachowowało    przynajmniej    część    swojej pierwotnej   zabudowy,   np.   Mrągowo,   Jeziorany,   Szczytno   i   Reszel.   Wśród   turystów dużą   popularnością   cieszy   się   była   kwatera   wojenna   Adolfa   Hitlera,   czyli   Wilczy Szaniec   w   Gierłoży   koło   Kętrzyna   oraz   kwatera   główna   Naczelnego   Dowództwa Wojsk Lądowych - kompleks trzydziestu ogromnych bunkrów nad jez. Mamerki. W   regionie   zostały   stworzone   liczne   obszary   ochrony   przyrody.   W   Popielnie   nad jez.   Śniardwy   znajduje   się   stacja   doświadczalna,   w   której   hodowane   są   tarpany i koniki   Przewalskiego,   dawna   rasa   koni   ze   stepów   południowej   Rosji   i   Mongolii. W rezerwacie   przyrody   Jezioro   Łuknajno,   na   północny   zachód   od   jez.   Śniardwy znajdą     Państwo     kolonię     ponad     tysiąca     łabędzi,     będącą     ich     największym siedliskiem   w   Europie   Środkowej.   We   wsi   Łyna   na   północ   od   Nidzicy   znajdują   się źródła   Łyny.   Malowniczy   krajobraz,   w   którym   zobaczymy   jak   spływające   ze   zbocza góry   strumienie   łączą   się   w   rzekę,   jest   chroniony   przez   rezerwat   Źródeł   Rzeki Łyny.
Początek strony Początek strony
Święta Lipka Foto: Pixabay

Kraina koni.

Światową     sławą     cieszyły     się     niegdyś     wschodnioprsukie     konie     trakeńskie, wyhodowane   przede   wszystkim   jako   szlachetne   konie   jeździeckie.   Aby   je   uzyskać skrzyżowano   lokalne   konie   z   koniami   pełnokrwistymi.   W   efekcie   powstały   konie półkrwi    o    25%    krwi    staropruskiej,    25%    arabskiej    i    50%    angielskiej.    Konie trakeńskie   miały   silnie   zbudowane   kończyny,   smukłą   głowę,   pięknie   osadzoną szyję,    prosty    tułów,    zaokrąglony    zad    i    średniej    szerokości    pierś.    Były    one wytrzymałe,   szybkie   i   mało   wymagające,   do   tego   pojętne,   posłuszne   i   cierpliwe. Wschodniopruscy    hodowcy    wyhodowali    wiele    doskonałych    koni    jeździeckich półkrwi,    które    mogły    z    powodzeniem    konkurować    z    końmi    pełnokrwistymi. Hodowla   rozpoczęła   się   w   stadninie   państwowej   w   Trakenach,   znajdujących   się obecnie w Obwodzie Królewieckim, która posiada tylko jednego konia - z brązu. Do   stadniny   należały   liczne   lokalne   stadniny   należące   do   państwa   i   prywatnych właścicieli.   Po   wojnie   kontynuowano   działalność   stadnin   w   Kętrzynie,   Braniewie i Kwidzynie.   Ponadto   współcześnie   znane   są   stadniny   w   Rzecznej   koło   Pasłęka, Plękity   na   północ   od   Ostródy   i   Liski   koło   Bartoszyc.   Wśród   prywatnych   stadnin szczególną   sławą   cieszy   się   stadnina   Ferenstein   w   Gałkowie.   Prowadzi   ją   hrabia Potocki, który przeniósł ze Sztynortu dawną leśniczówkę. Osoby     uprawiające     jeździectwo     znajdą     na     Mazurach     wiele     możliwości.     W niektórych    stadninach    organizowane    są    zawody    jeździeckie,    wśród    których szczególnie znane są Galiny, Pacółtowo i Gałkowo („Gałkowo Cup“).
Początek strony Początek strony
Stadnina Liski (Frederik Blattgerste, 2008)
© Potrimpus UG, 2006 - Październik 2017      IMPRESSUM
Początek strony Początek strony